مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه آموزش و توسعه منابع انسانی 2423-3277 13 48 2026 7 28 Dimensions and Components of Blockchain in Education شناسایی ابعاد و مولفه های آموزش مبتنی بر فناوری بلاکچین fa اعظم عبدالملکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج مژگان عبدالهی دانشگاه آزاد کرج پریسا ایران نژاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج 2026 2 12 <p style="text-align: left;">The presented study aims to identify key dimensions and components of blockchain technology in education and to present a comprehensive framework for capacities that this technology could contribute to educational systems. This study is considered applied-developmental in terms of purpose and is qualitative with a meta- synthesis orientation. To this aim, articles on blockchain technology in education published between 2020 and 2025 were collected from major scientific databases, including Google Scholar, Elsevier, Web of Science, Emerald, and ATripleA. After conducting a systematic screening process based on inclusion and exclusion criteria, 98 studies were selected for the purpose of analysis. Next, documentary analysis was done using a three-stage coding procedure&mdash;open, axial, and selective coding&mdash;with the aid of MAXQDA software. The data analysis process revealed three principal dimensions of blockchain technology in education. The educational dimension highlights the management of teaching and learning processes, personalized learning, assessment, credential verification, and educational accessibility. The managerial dimension involves governance, organizational and financial management, and the facilitation of institutional collaboration and stakeholder interaction. The security dimension encompasses data security, privacy protection, traceability, monitoring, and the immutability of educational records. The results indicate that blockchain technology, beyond its role as a technical tool, offers the potential to transform educational, management, and accreditation processes as a transparent, secure, and decentralized infrastructure. The establishment of educational systems on the basis of blockchain can develop a platform for quality, inclusive, and sustainable education. In addition, it could create a ground for reducing counterfeiting, strengthening privacy, and facilitating interaction educational stakeholders.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف شناسایی ابعاد و مؤلفه&zwnj;های فناوری بلاکچین در آموزش و ارائه چهارچوبی منسجم از قابلیت&zwnj;های این فناوری در نظام&zwnj;های آموزشی انجام شد.</p> <p>این پژوهش از نظر هدف، کاربردی ـ توسعه&zwnj;ای و از نظر ماهیت، کیفی با رویکرد فراترکیب است. در این راستا، مقالات علمی ـ پژوهشی در حوزه بلاکچین در آموزش منتشرشده در پایگاه&zwnj;های علمی معتبر شامل گوگل اسکالر، الزویر، وب آف ساینس، امرالد و ای تریپل ای در بازه زمانی 2020 تا 2025 به&zwnj;عنوان واحد تحلیل و منبع داده&zwnj;های ثانویه در نظر گرفته شدند. پس از غربالگری نظام&zwnj;مند بر اساس معیارهای ورود و خروج، 98 مقاله انتخاب و با استفاده از تحلیل اسنادی و تکنیک کدگذاری سه&zwnj;مرحله&zwnj;ای (باز، محوری و گزینشی) در نرم&zwnj;افزار مکس کیودا تحلیل شدند<strong>.</strong></p> <p><strong>&nbsp;</strong>تحلیل داده&zwnj;ها منجر به شناسایی ابعاد و مؤلفه&zwnj;های کلیدی فناوری بلاکچین در آموزش در سه بعد اصلی شد: بعد آموزشی بر مدیریت فرایندهای یاددهی ـ یادگیری، شخصی&zwnj;سازی، ارزیابی، اعتبارسنجی و دسترس&zwnj;پذیری تأکید دارد؛ بعد مدیریتی بر حکمرانی، مدیریت سازمانی و مالی، و تسهیل تعاملات نهادی متمرکز است؛ و بعد امنیتی شامل امنیت، حریم خصوصی، ردیابی، نظارت و تغییرناپذیری سوابق است. نتایج پژوهش نشان می&zwnj;دهد که فناوری بلاکچین فراتر از یک ابزار فنی، به مثابه زیرساختی شفاف، امن و غیرمتمرکز، پتانسیل بازآرایی فرایندهای آموزشی، مدیریتی و اعتباربخشی را داراست. استقرار سامانه&zwnj;های آموزشی مبتنی بر این فناوری می&zwnj;تواند بستری برای توسعه آموزش&zwnj;های کیفی، فراگیر و پایدار فراهم آورد و همچنین زمینه لازم برای کاهش جعل، ارتقای حریم خصوصی و تسهیل تعامل میان ذی&zwnj;نفعان فراهم آورد.</p> http://istd.saminatech.ir/en/Article/Download/53012